Haft patriotyczny, stan po konserwacji, nr inw. MNP/WH 5539
Haft patriotyczny, spodnia strona – stan przed konserwacją

Haft patriotyczny – wizerunek orła – godła polskiej grupy narodowej dążącej do reaktywowania państwa polskiego w granicach zaboru pruskiego.

Haft pochodzi ze zbiorów Wielkopolskiego Muzeum Wojskowego.

Do wykonania haftu zastosowano proste techniki hafciarskie umożliwiające szybkie i oszczędne wykonanie dzieła. 

Wizerunek orła wykonano na tkaninie utkanej z przędz bawełnianej i jedwabnej o splocie atłasowym. Tkaninę o splocie skośnym  w kolorze jasnoróżowym wykorzystano do podszycia spodniej strony tkaniny amarantowej. Na innym kawałku tej tkaniny wyhaftowano korpus orła, pałki i ogon. Do opracowania elementów wypukłych zastosowano bawełnianą watę krawiecką. Wizerunek orła wyhaftowano jedwabną przędzą (filoflos) w kolorze białym lub écru złożoną z pięciu nitek lekko skręconych – w budowie podobnej do muliny bawełnianej. Od spodniej strony cały haft ustabilizowano klejem skrobiowym.

W momencie przyjęcia do konserwacji amarantowa tkanina była silnie zakurzona, z dziurami i rozdarciami (małe uszkodzenia po krawędziach powstały w skutek wbicia gwoździ w ramę), z ciemnoszarymi plamami i zaciekami. W dolnej części wizerunku widać duży zaciek sięgający szponów. Podszewka silnie zakurzona, spłowiała i z zaciekami. Na podszewce i jedwabnych przędzach haftu resztki kleju skrobiowego – jasno brązowe zaplamienia. Na brzegach podszewki widoczne są również plamy po zardzewiałych gwoździach. Widoczne ślady migracji amarantowego barwnika na płótnie i na przędzy haftu dolnej części ogona. Wata bawełniana wewnątrz korpusu orła zachowała naturalną puszystość. 

W czasie prac konserwatorskich usunięto gwoździe mocujące tkaninę do ramy. Tkaniny amarantową i płótno odkurzono. Następnie przędzę, którą wyhaftowano orła oczyszczono z kurzu w mączce ziemniaczanej. Zacieki i kurz wbity pomiędzy przędze tkanin usunięto metodą tamponowania na stole niskociśnieniowym. Tkaninę z orłem spikowano na tkaninę dublującą i wszyto razem w krosno. Orła wzdłuż konturu przyczepiono ściegiem krytym jedwabną nicią. Brzegi rozdarć i luźne przędze osnowy tkaniny amarantowej przyczepiono do tkaniny dublującej jedwabną przędzą (organzyną). W miejscach dużych ubytków, gdzie była widoczna jasna podszewka podłożono kawałki tkaniny amarantowej.

Autor prac konserwatorskich: Małgorzata Malinowska (Pracownia Konserwacji Zabytków Etnograficznych)

Haft patriotyczny, spodnia strona, stan przed konserwacją
Zbliżenie–widoczne gwoździe mocujące do ramy, stan przed konserwacją
Spodnia strona-widoczny duży zaciek, brud i przebarwienia, stan przed konserwacją
Spodnia strona-widoczne puste kokony po molach, stan przed konserwacją
Spodnia strona – widoczne resztki kleju prawdopodobnie skrobiowego, stan przed konserwacją
Spodnia strona – widoczna migracja barwnika amarantowej tkaniny na bawełniane płótno i przędze haftu, stan przed konserwacją
Haft patriotyczny – przednia strona, stan po konserwacji
Haft patriotyczny – spodnia strona, stan po konserwacji