Statuetka "Oscara" oraz partytura do muzyki do filmu "Marzyciel"
Fragment ekspozycji
Fragment ekspozycji
Fragment ekspozycji
Fragment ekspozycji

Najcenniejszą grupę eksponatów w dziale instrumentów profesjonalnych stanowią chordofony smyczkowe, wśród których są skrzypce i viole da gamba dwóch najwybitniejszych polskich rodzin lutniczych: Grobliczów i Dankwartów (XVII - XVIII w.).

Ważną częścią zbioru są również instrumenty mistrzów włoskich takich jak: A. Amati, G. B. Guadagnini, G. P. Maggini, C. G. Testore. Muzeum posiada również w swoich zbiorach ciekawe egzemplarze chordofonów szarpanych: gitara J. Tielke, harfa J. H. Nadermana.

W kolekcji znajduję się też duży zbiór instrumentów klawiszowych (ok. 180 obiektów). Są to pozytywy organowe, klawikordy, klawesyny, fortepiany oraz pianina. Wśród nich jest jeden z 16 zachowanych na świecie klawikordów wybitnego budowniczego z Hamburga J. A. Hassa (1754), pianoforte A. Waltera (1789), 2-manuałowy klawesyn przerobiony na fortepian (XVIII w.) czy fortepian z Antonina, na którym mógł grać Fryderyk Chopin, bawiąc u księcia A. Radziwiłła (1827, 1829). Dopełnieniem są instrumenty polskich budowniczych: Skokowski, Długosz i in.  

Kolejnym interesującym zbiorem jest kolekcja instrumentów dętych. Najstarszym z nich jest odlany z brązu Lituus (XIII/XIV w). Niemniej cenne są też XVI-wieczne szałamaje z rzadkim przykładem instrumentu kontrabasowego.

Wiek XVIII reprezentowany jest przez instrumenty pochodzące z najwybitniejszych warsztatów tamtych czasów: flet poprzeczny J. Dennera, obój miłosny J. Poershamnna, klarnet J. Grundmanna, fagot C. A. Grensera oraz trąbkę naturalną i puzon altowy J. L. Ehe III. W tym zbiorze znajdują się też instrumenty polskich wytwórców z XIX i XX w.: J. Nowowiecki, E. Wernitz i in.

W zbiorach znajduje się również ok. 70 mechanofonów (pozytywki, orchestriony, polyphony, symphoniony, kalliope, herofony, katarynki, zegary z kurantem), ilustrujących XVIII-XIX w. eksperymenty w zakresie utrwalania i odtwarzania dźwięku. Przybierały one kształt ozdobnego naczynia, szkatułki, zegara, złotej klatki, szafki. Umieszczano je także w obrazach, albumach do zdjęć bądź na wieżach ratuszowych lub kościelnych.

Kolejną grupę tworzą wynalazki z przełomu XIX i XX w. – fonograf Edisona, automatyczne pianino (pianola) czy gramofon (szafkowy, walizkowy). Repertuar zapisany na wałkach i płytach to popularna wówczas muzyka operowa i operetkowa, tańce salonowe i ludowe, marsze wojskowe, kolędy. Z dziejami tych obiektów wiążą się nazwiska takich muzyków jak Bach, Mozart czy Paderewski.

Ok. 1/3 całości zbiorów stanowi instrumentarium ludowe. Europejskie instrumenty najliczniej reprezentowane są przez obiekty pochodzące z Rumuni, Bułgarii, Chorwacji, Serbii, Macedonii. Różnorodną ekspozycję tworzy instrumentarium z Polski: kolekcja dud, harmonii, skrzypiec (podwiązane, diabelskie, mazanki, złóbcoki) oraz liry korbowe, cymbały i trombity.

Wśród instrumentów pozaeuropejskich znajdują się obiekty z Tybetu, Nepalu, Indii, Mongolii, Kazachstanu, Chin, Japonii, krajów Azji Południowo-Wschodniej, Afryki, Oceanii, Australii, które są świadectwem dworskich rytuałów, świątynnych ceremonii, wojennych rytuałów, szamańskich obrzędów czy tradycji nomadów. Kontynent amerykański reprezentują instrumenty Indian Ameryki Północnej i Południowej.

Ważnym uzupełnieniem całości są instrumenty pochodzące z wykopalisk archeologicznych (chordofony, gwizdki, fletnia, piszczałki, grzechotki, bębenki), ilustrujące kulturę muzyczną dawnych Słowian i świata prekolumbijskiej Ameryki (Wyż Meksykański i Andyjski).

Uzupełnieniem zbioru instrumentów są Muzykalia (ok. 700 obiektów). W ich skład wchodzą: archiwalia muzyczne: rękopisy, starodruki, ikonografię (obrazy, grafikę oraz rzeźbę), pamiątki związane z wybitnymi przedstawicielami świata muzyki, dawne programy koncertowe, nuty, płyty, wałki do pianoli. Do najciekawszych zabytków należą: antyfonarz z ok. XV wieku, rękopisy kościelnej muzyki wokalno-instrumentalnej z XVIII wieku oraz pamiątki po F. Chopinie, I. J. Paderewskim, St. Moniuszce, H. Wieniawskim, K. Lipińskim, G. Bacewicz i in.

Kolekcja zawiera także posnaniana związane z twórczością F. Nowowiejskiego, prof. Z. Jahnkego, Z. Szulca (depozyt - gabinet założyciela MIM) czy Jana A. P. Kaczmarka (depozyt - statuetka Oscara za muzykę do filmu Marzyciel, 2005)