Rama - stan przed konserwacją - tył
Rama - stan przed konserwacją - detal
Rama - stan przed konserwacją - detal

To szczególna rama w typie włoskim, nawiązująca do wykwintnej ornamentyki szkoły sieneńskiej. Stanowi sama w sobie dzieło sztuki.

Jest to typ ramy listowej w stylu "Cassetta", skromnie profilowanej, polerowanej i malowanej jednolitym, zwykle ciemnym kolorem, na którego tło nakładano delikatne i niezwykle precyzyjne, złocone ornamenty. Płaska płycina między podniesionymi brzegami dekorowana jest w narożach i środkach motywem arabeski. Zewnętrzny profil jest zdobiony naprzemiennie pasem złota i czerni.

Bliskość stylistyczna z obrazem zadecydowała o konserwacji i rekonstrukcji właśnie tej ramy, pomimo jej złego stanu zachowania.

Prace konserwatorskie

Głównym celem działań konserwatorskich było przywrócenie ramie, jako oprawy obrazu umieszczonego w ekspozycji pałacowej, wyglądu jak najbardziej zbliżonego do pierwotnego. Przechowywana w różnych warunkach zmieniła kolorystykę, tracąc swój charakter. Warstwa ostatnich retuszy i werniksów przyciemniła całość ramy. Założenia konserwatorskie obejmowały część badawczą, wykonanie zabiegów konserwatorskich, a także przygotowanie pełnej dokumentacji.

Badania technologiczne wykonane zostały w Pracowni Badań Technologiczno - Konserwatorskich MNP. Obejmowały rozpoznanie materiałów i stratygrafii ramy. Pobrano próbki warstw i wykonano przekroje, określając rodzaj pigmentów, użytego spoiwa, zaprawy i materiałów pozłotniczych. Badania mikroskopowe różnych fragmentów ramy pozwoliły określić rodzaj drewna.

Zabiegi konserwatorskie składały się z dwóch części. Pierwsza, w obrębie drewna, polegała na usunięciu wadliwych zamocowań, wzmocnieniu struktury drewna i uzupełnieniu brakujących fragmentów ramy. Druga to zabiegi w obrębie polichromii i złoceń: usunięcie pociemniałych werniksów i retuszy, uzupełnienie ubytków w warstwie gruntów i pozłoty, scalenie kolorystyczne i dopasowanie ramy do wymiarów portretu.

Po gruntownym oczyszczeniu powierzchni rama trafiła do Pracowni Konserwacji Mebli MNP. Prace konserwatorskie polegały na dezynfekcji i zabezpieczeniu drewna przeciw szkodnikom, naprawie i wzmocnieniu części konstrukcyjnej ramy, sklejeniu rozwarstwiających się elementów oraz doklejeniu brakujących profilowanych listew ( po wcześniejszym ich dopasowaniu ). Uzupełnienia i wstawki wykonano z topoli.
Po wykonaniu wszystkich prac konstrukcyjnych przy ramie, przystąpiono do konserwacji jej złoconych powierzchni w Pracowni Konserwacji Ram i Pozłotnictwa MNP.

Drewniane fleki zaizolowano gorącym klejem skórnym. Chemicznie i mechanicznie oczyszczono powierzchnie i złocenia z wtórnych warstw. Uzupełniono ubytki drewna masą żywiczną, a zaprawy - kitem akrylowym. Opracowano uzupełnienia zaprawy mechanicznie przy użyciu papieru ściernego. Warstwę pozłoty zrekonstruowano, kładąc na pulment ( pas zewnętrzny i wewnętrzny ) i na mat (arabeska) złoto płatkowe Dukaten Doppel Gold 23 Karat. Warstwy pozłoceń scalono kolorystycznie do zachowanego oryginału. Złocenia zabezpieczono lakierem. Poddano punktowaniu warstwę malarską, wykonując podmalówki i laserunki farbą akrylową i akwarelami.

Dodatkowym utrudnieniem było dopasowanie ramy do eksponowanego w niej obrazu. W tym celu zmniejszono wewnętrzny obwód wykonując dodatkową płaską ramkę konstrukcyjną, doklejoną do odwrocia i będącą jednocześnie wzmocnieniem oprawy portretu.

Ta wyjątkowo ciekawa pod względem artystycznym jak i historycznym rama, tworzy teraz z obrazem Scipione Pulzone "Portret mężczyzny w kryzie " harmonijną całość.

Opis i prace konserwatorskie:  mgr Łucja Błażeczek (Pracownia Konserwacji Ram i Pozłotnictwa).
Badania technologiczne:  mgr Anna Michnikowska  (Pracownia Badań Technologiczno -  Konserwatorskich).
Prace stolarskie:  Tomasz Pokorski  (Pracownia Konserwacji Mebli).
Dokumentacja fotograficzna: Marek Peda

Rama - prace stolarskie
Rama - stan po uzupełnieniu drewna -przód
Rama - stan po uzupełnieniu drewna - tył
Rama - stan po uzupełnieniu drewna - detal
Rama - stan po uzupełnieniu drewna - detal
Rama - stan po oczyszczeniu złoceń - detal
Rama - stan po uzupełnieniu zaprawy
Rama - stan po uzupełnieniu zaprawy - detal
Rama - stan po nałożeniu pulmentu
Rama - stan po konserwacji - detal
Rama - stan po konserwacji - detal